UAINISHAJI WA FONIMU ZILIZODHIHIRISHA UKAKAMAAJI KWA WAJIFUNZAJI WA KISWAHILI KAMA LUGHA YA PILI KATIKA VYUO VIKUU NCHINI BURUNDI

Utafiti kuhusiana na suala la ukakamaaji kwa wajifunzaji wa lugha ya pili (kuanzia sasa Lg2) umeongezeka miaka ya hivi karibuni. Makala hii imeshughulikia suala la ukakamaaji wa kimatamshi kwa wajifunzaji wa Lg2 katika vyuo vikuu vya serikali nchini Burundi. Utafiti ulifanyika Jijini Bujumbura, Chuo Kikuu cha Ualimu (kuanzia sasa CKU) pamoja na Chuo Kikuu cha Burundi (kuanzia sasa CKB); vyuo vikuu ambavyo vina idara za Kiswahili nchini humo. Utafiti huu uliongozwanaNadhariatete Teuzi ya Ukakamaaji (kuanzia NATEU) iliyoasisiwa na Han (2009). Nadhariatete hii inaangazia kuwa katika kuhamisha kaida za Lg2 kuna vipengele mbalimbali vya Lg2 vinadhihirisha ukakamaaji kuliko vingine kutokana na tofauti kati ya Lg1 na Lg2.Dai kuu la Nadharia hii ni kuwa baadhi ya vipengele vya lugha fulani katika lugha husika vinakakamaa zaidi kuliko vingine. Makala hii ilikuwa na lengo la kuainisha fonimu tu zilizodhihirisha hali ya ukakamaaji kwa wajifunzaji Warundi. Makala hii ilitumia sampuli ya watoataarifa ishirini sawa na kumi kutoka kila Chuo Kikuu. Data za utafiti zilikusanywa kwa kutumia mbinu ya masimulizi ya hadithi. Matokeo ya utafiti yalionesha kuwa wajifunzaji Warundi wanaojifunza Kiswahili kama Lg2 walikakamaa kwenye baadhi ya fonimu za lugha lengwa.Hata hivyo, sababu za ukakamaaji hazijabainishwa wazi ingawa imedhihirika kuwa uhamisho wa kaida za lugha ya kwanza (kuanzia sasa Lg1) katika kujifunza Lg2.Makala hii ilihitimisha kwa kupendekeza tafiti fuatizi zichunguze vipengele vingine vya isimu matumizi kuwa wajifunzaji wa Lg2 wanakumbwa na hali hii ya ukakamaaji au la.